|
آیا ابوبکر در غار همراه پیامبر اکرم -ص- بوده است یا در قبا در نماز جماعت ؟؟
در سوال قبل ( چه کسی یار غار بود ؟(1)) بیان شدکه در صحیح بخاری چنین آمده است که : ابوبکر و عمر در مسجد قبا پشت سر سالم مولی ابی حذیفه نماز خوانده اند که اگر این حرف صحیح باشد قبول اینکه ابوبکر در غار همراه پیامبر -صلی الله علیه وآله - بوده کمی سخت می شود .
حال در ادامه همین مطلب می گوییم در شروح معتبر صحیح بخاری از جمله عمده القاری ( نوشته احمد عینی ) ، فتح الباری (نوشته: ابن حجر عسقلانی ) و ارشاد الساری (نوشته : قسطلانی ) بیان شده است که ...
منظور از مسجد قبا همان موضعی است که به آن قبا می گفتند و بعدا در آن محل مسجد قبا ساخته شد و این نماز که به امامت سالم اقامه شده است قبل از ورود پیامبر اکرم – صلی الله علیه وآله – به مدینه بوده است [1] .
و حتی در عمده القاری و فتح الباری اشکالی با همین مضمون را مطرح می کند که این روایت با جریان صحبت و همراهی ابوبکر با پیامبر اکرم –صلی الله علیه وآله – سازگار نیست ! و من برای نمونه متن یکی از این شروح را ذکر می کنم :
«... فإن قلت عد أبي بكر رضي الله تعالى عنه في هؤلاء مشكل جدا لأنه إنما هاجر في صحبة النبي
قلت لا إشكال إلا على قول ابن عمر إن ذلك كان قبل مقدم النبي...» [2]
ترجمه : اشکال : اینکه بگوییم ابوبکر در میان آن افرادی که پشت سر سالم نماز خوانده اند بوده است مشکل بسیار بزرگ و جدی است زیرا او همراه پیامبر اکرم –صلی الله علیه و آله- بوده است و پیامبر اکرم –صلی الله علیه وآله- هنوز به مدینه نرسیده بودند
جواب : فقط طبق یک روایت این اشکال وارد است وآن روایتی است که ابن عمر نقل کرده است
(که نماز ابوبکر و عمر در پشت سر سالم مولی ابی حذیفه قبل از ورود پیامبر – صلی الله علیه وآله- به مدینه در آن ذکر شده است )
که از این عبارات منظور بخاری از گفتن مسجد معلوم می شود و معلوم می شود که نمی توان گفت این نماز بعد از هجرت و بعد از ورود پیامبر اکرم –صلی الله علیه وآله – بوده است و یقینا این جواب خوبی برای این سوال نیست که آیا با وجود ابوبکر در آن نماز چگونه ممکن است که او همراه پیامبر –صلی الله علیه وآله- در غار بوده است
حال که معلوم شد اشکالات مطرح شده به سوال و مطلب قبل بی پایه و اساس بوده است سوال دیگری را می پرسم و آن اینکه چرادر حالی که معروف ترین روای این روایت ابن عمر است و اگر فرد دیگری نیز این روایت را نقل کرده است علماء اهل سنت خیلی به آن بهاء نداده اند و با تصریح بسیاری از کتب اهل سنت به اینکه این نماز قبل از ورود پیامبر اکرم –صلی الله علیه وآله- بوده است باز بیهقی می گوید :
احتمال دارد که نماز خواندن سالم در آن مکان استمرار داشته است و این اتفاق( که ابوبکر پشت سر سالم نماز خوانده باشد) بعدا افتاده است [3]
به نظر شما چرا بیهقی توجیهی را ذکر می کند که مخالف با تصریح بسیاری از علماء اهل سنت است ؟
با وجود چنین روایتی چرا باز به همراهی ابوبکر با پیامبر اکرم –صلی الله علیه وآله- اصرار می ورزید؟ یعنی ممکن نیست آن کسی که همراه پیامبر –صلی الله علیه وآله- دلیل و راهنمای ایشان یعنی همان محمد بن بکر باشد؟
[1] . فتح الباری فی شرح صحیح البخاری ( چاپ: دار المعرفه – بیروت ) کتاب الاحکام باب استقضاء الموالی و استعمالهم ج 13 ص 168
(الشامله فتح الباری جزء 20 ص 208 )
ارشاد الساری لشرح صحیح البخاری ( چاپ : دار الکتب العلمیه – بیروت کتاب الاحکام باب استقضاء الموالی و استعمالهم ج 15 ص 135-136
عمده القاری فی شرح صحیح البخاری ( چاپ :دار الفکر – بیروت 1422) کتاب الاحکام باب استقضاء الموالی و استعمالهم ج 16 ص 429
(الشامله عمده القاری فی شرح صحیح البخاری جزء 35 ص 270)
[2] . عمده القاری فی شرح صحیح البخاری ( چاپ :دار الفکر – بیروت 1422) کتاب الاحکام باب استقضاء الموالی و استعمالهم ج 16 ص 429
(الشامله عمده القاری فی شرح صحیح البخاری جزء 35 ص 270) :
فإن قلت عد أبي بكر رضي الله تعالى عنه في هؤلاء مشكل جدا لأنه إنما هاجر في صحبة النبي قلت لا إشكال إلا على قول ابن عمر إن ذلك كان قبل مقدم النبي وأجاب البيهقي بأنه يحتمل أن يكون سالم استمر يؤمهم بعد أن تحول النبي إلى المدينة ونزل بدار أبي أيوب قبل بناء مسجده بها فيحتمل أن يقال وكان أبو بكر يصلي خلفه إذا جاءه إلى قباء
فتح الباری فی شرح صحیح البخاری ( چاپ: دار المعرفه – بیروت ) کتاب الاحکام باب استقضاء الموالی و استعمالهم ج 13 ص 168
(الشامله فتح الباری جزء 20 ص 208 ) :
لَمَّا قَدِمَ الْمُهَاجِرُونَ الْأَوَّلُونَ الْعَصَبَة مَوْضِع بِقُبَاءَ قَبْلَ مَقْدِم النَّبِيّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَؤُمّهُمْ سَالِم مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَة وَكَانَ أَكْثَرهمْ قُرْآنًا ، فَأَفَادَ سَبَب تَقْدِيمه لِلْإِمَامَةِ . وَقَدْ تَقَدَّمَ شَرْحه مُسْتَوْفًى هُنَاكَ فِي " بَاب إِمَامَة الْمَوْلَى " وَالْجَوَاب عَنْ اِسْتِشْكَال عَدّ أَبِي بَكْر الصِّدِّيق فِيهِمْ لِأَنَّهُ إِنَّمَا هَاجَرَ صُحْبَة النَّبِيّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَقَدْ وَقَعَ فِي حَدِيث اِبْن عُمَر أَنَّ ذَلِكَ كَانَ قَبْلَ مَقْدِم النَّبِيّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرْت جَوَاب الْبَيْهَقِيِّ بِأَنَّهُ يَحْتَمِل أَنْ يَكُون سَالِم اِسْتَمَرَّ يَؤُمّهُمْ بَعْدَ أَنْ تَحَوَّلَ النَّبِيّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَة وَنَزَلَ بِدَارِ أَبِي أَيُّوب قَبْل بِنَاء مَسْجِده بِهَا ، فَيَحْتَمِل أَنْ يُقَال فَكَانَ أَبُو بَكْر يُصَلِّي خَلْفه إِذَا جَاءَ إِلَى قُبَاءَ .
[3] . عمده القاری فی شرح صحیح البخاری ( چاپ :دار الفکر – بیروت 1422) کتاب الاحکام باب استقضاء الموالی و استعمالهم ج 16 ص 429
(الشامله عمده القاری فی شرح صحیح البخاری جزء 35 ص 270)
وأجاب البيهقي بأنه يحتمل أن يكون سالم استمر يؤمهم بعد أن تحول النبي إلى المدينة ونزل بدار أبي أيوب قبل بناء رمسجده بها فيحتمل أن يقال وكان أبو بكر يصلي خلفه إذا جاءه إلى قباء
|
